Managing Professionalism in Everyday Life in Organizations
Het artikel Managing Professionalism in Everyday Life in Organizations (Rogozińska-Mitrut & Cichorzewska, 2023) onderzoekt hoe professionaliteit als cultuur, gedrag en houding kan worden ingebed in het dagelijkse functioneren van organisaties. De auteurs beschouwen professionaliteit als een essentieel onderdeel van organisatiecultuur dat zichtbaar moet zijn in competentieprofielen, werkpraktijken en de manier waarop producten en diensten worden geleverd.
Professionaliteit wordt in het artikel niet gezien als een vaststaand kenmerk, maar als een voortdurend proces dat ontstaat in de wisselwerking tussen organisatie, individu en omgeving. Ze manifesteert zich in waarden als verantwoordelijkheid, toewijding, deskundigheid en morele consistentie. Volgens de auteurs is professionaliteit niet alleen wat iemand kan, maar vooral hoe iemand handelt in relatie tot de context en de anderen in de organisatie.
In hun analyse beschrijven de auteurs verschillende culturele spanningsvelden die de ontwikkeling van professionaliteit beïnvloeden, zoals de balans tussen autonomie en conformiteit of tussen planning en improvisatie. Hoewel improvisatie vaak als onprofessioneel wordt beschouwd, kan het juist een uitdrukking zijn van vakmanschap, mits het binnen gedeelde normen en doelen plaatsvindt.
De belangrijkste bouwstenen van professionaliteit zijn volgens de auteurs competentie, emoties, gepastheid, betrokkenheid en streven naar excellentie. Competentie vormt de basis, want zonder vakbekwaamheid kan geen professionele cultuur bestaan. Emotionele intelligentie versterkt de kwaliteit van professioneel handelen, terwijl negatieve emoties zoals rivaliteit en kritiekzucht de professionele sfeer kunnen verzwakken. Gepastheid betekent weten wat in een specifieke context juist of wenselijk is. Betrokkenheid en excellentie verwijzen naar verantwoordelijkheid nemen, afspraken nakomen en streven naar voortdurende verbetering.
De ontwikkeling van professionaliteit is zowel een individuele als een organisatorische verantwoordelijkheid. Organisaties dragen hieraan bij via opleiding, werving, beloningsstructuren en cultuurontwikkeling. Individuen versterken hun professionaliteit door reflectie, zelfeducatie en deelname aan leerprocessen. Om dit te ondersteunen introduceren de auteurs het model Self in the Organization, een toepassing van de SWOT-analyse die medewerkers helpt hun sterke en zwakke punten te herkennen en te vertalen naar professioneel gedrag. HR-afdelingen en leidinggevenden spelen hierin een belangrijke rol als begeleiders van groei en borgers van waarden.
De auteurs beschouwen professionaliteit uiteindelijk als een vorm van cultureel kapitaal binnen de organisatie. Zij manifesteert zich in dagelijkse interacties, besluitvorming en samenwerking. Professioneel gedrag is daarmee niet slechts het naleven van regels, maar een gedeelde morele en sociale oriëntatie die richting geeft aan handelen en keuzes.
Conclusie
De studie van Rogozińska-Mitrut en Cichorzewska biedt een rijk antwoord op de vraag wat professionaliteit is en welke factoren haar bepalen. Professionaliteit blijkt een dynamisch samenspel te zijn van houding, gedrag en context. Zij komt tot stand door bekwaamheid, betrokkenheid, moreel bewustzijn en de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen binnen een organisatorische cultuur. Factoren zoals competentieontwikkeling, emotionele intelligentie, onderlinge communicatie en leiderschap bepalen in belangrijke mate hoe professionaliteit wordt gevormd en ervaren binnen teams en managementstructuren. Daarmee vormt dit artikel een waardevolle basis voor het begrijpen van professionaliteit als bepalende kracht in besluitvorming en samenwerking binnen een managementteam.
*Om het artikel te lezen is het mogelijk om via de link in de koptekst deze te downloaden.